Waarom

Een nogal forse uitspraak, maar Stokman weet dan ook waar hij het over heeft. Zijn volledige loopbaan is hij al actief in de wereld van gelijkspanning. Hij is de initiatiefnemer en oprichter van Current/OS, dat wereldwijd is uitgerold onder de naam Current/OS Foundation. Binnen deze organisatie zet Stokman zich in om gelijkspanning te promoten als versneller van de energietransitie en standaardisatie op 350 en 700 VDC in het kader van wereldwijde compatibiliteit.
‘Ik ben ervan overtuigd dat de overstap naar gelijkspanning leidt tot een duurzamere wereld waarin energie beter kan worden verdeeld en ‘gemanaged’. Je kunt namelijk niet alleen beter en efficiënter gebruikmaken van de gelijkspanning afkomstig van duurzame energiebronnen – en het aandeel fossiele brandstoffen terugbrengen – maar ook zijn er voor de componenten van gelijkspanningsinstallaties minder grondstoffen nodig.’
‘Daarbij komt dat je door een geleider op gelijkspanning meer vermogen gelijkstroom kan sturen dan een geleider op wisselstroom bij dezelfde stroomdichtheid. Het huidige netwerk in Nederland is wat dat betreft ruim genoeg gedimensioneerd om de energie te leveren wanneer we voor en achter de meterkast overstappen op gelijkspanning.’

Tal van apparaten, van computers tot en met een aquariumpomp, gebruiken gelijkstroom.

Doorbraak forceren?

Overstappen naar DC zorgt wel voor een dilemma: Zolang er weinig DC-componenten op de markt zijn, zal het enthousiasme bij gebouweigenaar en installateurs niet groot zijn om de echte overstap te maken. Andersom geldt dat fabrikanten niet getriggerd worden om te investeren in DC als er geen vraag naar is. Een derde factor is de koudwatervrees vanuit de markt om met een startup in zee te gaan. Juist bij de jonge bedrijven, vaak een eenmanszaak of iets groter, is er enthousiasme voor DC, maar ook een groter risico van faillissement.
Stokman: ‘Dus moeten we een doorbraak forceren die in mijn opinie aan de kant van de fabrikanten ligt. Zíj moeten er eerst voor zorgen dat er voldoende hard- en software beschikbaar is om de overstap te maken. Zodanig dat de installateur ook écht aan de gang kan gaan met het aanleggen en onderhouden van gelijkspanningsinstallaties.’

‘Overstap naar gelijkspanning leidt ook tot duurzamere wereld’

Aanpakken bottlenecks

Hoewel nog niet breed bekend, is deze ontwikkeling door Stokman al jaren geleden in gang gezet. Inmiddels hebben 120 bedrijven wereldwijd hebben zich verenigd in de stichting Current/OS en zij houden zich intensief bezig met het ontwikkelen en standaardiseren van DC-componenten. Voor een betere wereld, maar uiteraard ook omdat de markt voor DC wereldwijd op grote waarde is geschat. Hiermee is het probleem van onvoldoende beschikbaarheid van componenten feitelijk opgelost. Ook is Stokman op Europees niveau in gesprek met netbeheerders om zijn plannen uit te rollen en te laten zien dat deze overstap zou betekenen dat zeer kostbare netverzwaring op deze manier achterwege kan blijven, of in elk geval (lang) kan worden uitgesteld.

Een warmtepomp direct aansluiten op pv-stroom scheelt omzetverlies.

Stokman: ‘De boodschap lijkt op dit moment te gaan doordringen en ook de wil van netbeheerders om hierin mee te gaan, groeit. Niet minder belangrijk is uiteraard de wet- en regelgeving die flink op de schop moet om het straks in de praktijk mogelijk te maken. Maar ook daar zit beweging in, zoals ik zie in de verschillende normcommissies waarin ik zitting heb. Last but not least ben ik betrokken bij een groot aantal DC-projecten, zoals het project van de provinciale weg N470, waarmee we in de praktijk bewijzen dat het gewoon kan.’

Installateur als ambassadeur

Een volgende stap is wat Stokman betreft om installateurs meer warm maken voor het toepassen van gelijkspanning. Hiervoor moet echter aan verschillende touwtjes worden getrokken. Aan de ene kant is training en opleiding van belang; deze trainingen zijn in ontwikkeling en Techniek Nederland zal hiermee volgend jaar ook expliciet naar buiten komen; gericht op de wereld van morgen.
Stokman: ‘De theorie over wat gelijkspanning is en waar moet je op letten bij installatie ervan, is natuurlijk de basis, maar daarnaast gaan we echt een andere tijd tegemoet wanneer er daadwerkelijk een overstap wordt gemaakt naar DC. Op dit moment werken we bijvoorbeeld nog met de standaard wandcontactdozen die wisselspanning leveren en die ‘en mass’ in de woning wordt omgezet naar gelijkspanning. Alleen waar direct wordt afgenomen van de thuisaccu ontbreekt deze omzetter. Waar we naartoe willen is dat de netbeheerders gelijkspanning aan het stopcontact gaan leveren en dán komen er opeens hele andere scenario’s binnen handbereik. Dan moeten we er alleen wel voor zorgen dat er een systeem in komt. Op dit moment zijn we vooral brandjes aan het blussen, terwijl dit niet nodig zou zijn als gelijkspanning integraal onderdeel is van de visie.’

Ook de elektrische auto rijdt op DC.

De nieuwe wereld?

Deze ‘nieuwe scenario’s’ betreffen zowel kleine als grote zaken. Kleine zaken zijn onder meer de aanpassing van wandcontactdozen die niet alleen (gelijk)spanning leveren, maar bijvoorbeeld ook data voor de televisie. Om het verder uit te breiden pleit Stokman voor bidirectionele verbindingen, zodat theoretisch gezien elk apparaat met een accu een potentiële buffer is die kan worden ingezet voor stabilisatie van het net; van boormachine tot auto.
Stokman: ‘Met een USB-C-connector kun je in elk huis een soort microgrid realiseren. En eigenlijk is dat ook waar ik persoonlijk naartoe zou willen: autonome energievoorzieningen per woning, per straat, per wijk misschien? Een persoonlijk voorbeeld: mijn woning produceert 20 MWh stroom per jaar méér dan ik nodig heb. Als straks de salderingsregeling wegvalt, heeft iedereen er nadelen van, want ik krijg geen vergoeding en de netbeheerder zit met een overbelast net. Ondertussen staan er vlakbij sociale huurwoningen waar de gemeente moet bijspringen omdat er energiearmoede heerst.’
Lokaal management van lokaal opgewekte energie is sowieso een belangrijke gedachtegang, aangezien de slimme home energy managementsystemen (HEMS) werken op basis van data die door sensoren worden gegenereerd en elders worden opgeslagen en slim ingezet voor bijvoorbeeld klimaatsturing. Stokman: ‘Een groot deel van deze data staat op servers in Amerika en gezien de geopolitieke ontwikkelingen is het de vraag of je afhankelijk wilt zijn van überhaupt een ander land. Lokaal opwekken en managen verhoogt wat dat betreft de veiligheid en onafhankelijkheid.’

What’s in it for me.. ?

Uiteraard is in één keer overstappen naar gelijkspanning niet mogelijk. Dat beseft Stokman zich terdege. ‘We kunnen starten met hybride en de overstap langzaam doorzetten. Met de installateur als ambassadeur die snapt waar het over gaat en per individueel gebouw het juiste advies kan geven. Vertrouwen opbouwen is daarbij belangrijk, want de markt heeft het inmiddels wel een beetje gehad met de beloftes over pv-panelen, warmtepompen en thuisaccu’s. De installateur zelf krijgt bij gelijkspanning te maken met eenvoudiger systemen; de intelligentie zit namelijk grotendeels in de componenten en apparaten zelf. Dat maakt het feitelijk makkelijker. Dus laten we gewoon beginnen.

Tekst: Marjolein de Wit - Blok
Fotografie: Sander van der Torren, iStock/pidjoe/Andrey Nikitin/VeugerStock/Dmitrii Guldin

Lees meer artikelen in het dossier Laagspanningsinstallaties