Voor installateurs betekent dat een belangrijke verandering. De warmtepomp wordt steeds vaker onderdeel van een geïntegreerd energiesysteem, waarin de onderlinge afstemming van verschillende apparaten minstens zo belangrijk wordt als het toestel zelf. De directe aanleiding voor deze ontwikkeling is de groei van het aantal warmtepompen. Die draagt bij aan de verduurzaming van woningen, maar zorgt tegelijkertijd voor een hogere belasting van het elektriciteitsnet. Daarom wordt gezocht naar manieren om warmtepompen beter te laten inspelen op beschikbare netcapaciteit en op schommelingen in vraag en aanbod van elektriciteit.

Slimme warmtepompinstallaties

NTA 8171 is van toepassing op slimme warmtepompinstallaties van huishoudens, bedrijven en andere kleinverbruikers met een maximaal thermisch vermogen van 70 kW voor ruimteverwarming, warmtapwaterbereiding en/of ruimtekoeling, ongeacht het type bron of afgiftesysteem. De kern van deze technische afspraak is dat een installatie moet kunnen reageren op signalen uit het energiesysteem, zoals dynamische elektriciteitstarieven en signalen vanuit het elektriciteitsnet. Ook beschrijft de norm hoe een warmtepompinstallatie kan samenwerken met andere energieverbruikers en energiebronnen in een gebouw. Daarbij ligt de focus nadrukkelijk op de totale installatie en niet uitsluitend op het warmtepomptoestel.

Van monteur naar systeemintegrator

Dat lijkt misschien een detail, maar in de praktijk kan het werk van installateurs hierdoor ingrijpend veranderen. Tot nu toe lag de nadruk vooral op het selecteren en installeren van het juiste toestel. In de toekomst zal de installateur steeds vaker moeten aantonen dat de volledige installatie goed samenwerkt met zonnepanelen, thuisbatterijen en laadpalen, maar ook met energiemanagementsystemen (HEMS) en dynamische energiediensten. De warmtepomp verandert daarmee van een zelfstandig verwarmingsapparaat in een regelbare schakel binnen een breder energiesysteem. Waar installateurs zich traditioneel onderscheiden met vakmanschap in montage en inregeling, wordt kennis van systeemintegratie en slimme aansturing dus steeds belangrijker. Dat vraagt om andere competenties. Kennis van regeltechniek, software-instellingen en communicatiestandaarden zal een grotere rol gaan spelen bij ontwerp, inbedrijfstelling en onderhoud.
De nieuwe NTA 8171 moet er bovendien aan bijdragen dat warmtepompen, regelaars en andere apparaten op een uniforme manier met elkaar kunnen communiceren. Daarmee wil NEN interoperabiliteit bevorderen en voorkomen dat apparaten uitsluitend binnen één fabrikantomgeving functioneren.

ISDE wordt belangrijke aanjager

De ontwikkeling kan extra momentum krijgen doordat het kabinet heeft aangegeven onderdelen van NTA 8171 te willen betrekken bij toekomstige subsidievoorwaarden voor warmtepompen. Volgens de huidige plannen zou een eerste koppeling vanaf 2027 kunnen plaatsvinden. Hoe deze koppeling er precies uit gaat zien, moet nog verder worden uitgewerkt. Wel ligt het voor de hand dat slimme functionaliteiten een grotere rol gaan spelen bij de beoordeling van installaties en systemen.
Daardoor krijgt de installateur mogelijk ook een uitgebreidere adviesrol. Klanten zullen willen weten welke systemen voorbereid zijn op toekomstige ontwikkelingen, welke subsidievoorwaarden gelden en welke mogelijkheden er zijn om later bijvoorbeeld een thuisbatterij of energiemanagementsysteem toe te voegen.

Het vak van installateur verandert

De introductie van NTA 8171 staat bovendien niet op zichzelf. Ook de Europese F-gassenverordening en de verdere implementatie van de herziene EPBD zorgen de komende jaren voor veranderingen rond warmtepompen, koudemiddelen en gebouwinstallaties. Installateurs krijgen daardoor te maken met een combinatie van nieuwe eisen op het gebied van duurzaamheid, digitalisering en energiebeheer. En waar de discussie over warmtepompen de afgelopen jaren vooral ging over techniek (Hoe behaal je het hoogste rendement en hoe snel verdient een klant zijn investering terug?) komen we nu in een volgende fase terecht waarin het om iets anders draait: intelligentie.

De warmtepomp wordt steeds meer een gegeven. Het onderscheid ontstaat straks in de manier waarop installaties communiceren en inspelen op het energiesysteem. Het vak van de installateurs verandert dus, maar er liggen ook kansen. Installateurs die kennis opbouwen van regeltechniek, energiemanagement en systeemintegratie, kunnen zich onderscheiden in een markt die de komende jaren flink zal groeien.

Lees ook:

- Kabinet zet deur open voor warmtepompgolf vanaf 2029
- Bijna 1 op de 5 huiseigenaren wil warmtepompverplichting ontlopen met nieuwe cv-ketel
- Tijdsafhankelijke nettarieven versterken positie hybride warmtepomp