EW04 cover 600
Mei 2026

Hou de schakelkast buiten waterveilig

18-19

Wateroverlast in de openbare ruimte zal in de toekomst vaker voorkomen. Buien worden heviger en door groeiende verharding van de openbare ruimte kan water minder snel weg lopen. Deze situatie vraagt bij het ontwerpen van een E-kast daarom om (nog) meer aandacht in de voorbereidende fase. Onder meer voor de hoogte van de opstelling, IP-klasse, kabelinvoer en materiaalgebruik. Gezond verstand is het halve werk.

Een E-kast is in alle gevallen bedoeld om de inhoud – waaronder regelaars, vermogens-componenten, besturingen en veiligheidscom­ponenten – te beschermen tegen invloeden vanuit de omgeving. Gaat het om binnenopstellingen, dan zal de kast meestal afdoende beschermen tegen stof en vocht. In een buitenomgeving zijn de omstan­digheden vaak zwaarder: kasten moeten dan niet alleen spatwaterbestendig zijn, maar ook bestand tegen regenbuien, wind, stof, corrosie, vandalisme en mogelijk aanrijdingen door voertuigen. Met de klimaatverandering neemt het aantal en de intensiteit van buien toe. Hiermee groeit ook de kans op overstromingen en uiteindelijk een (nog) zwaardere belasting van de E-kast. Theo Gerritzen, productma­nager bij Rittal maakt het eenvoudig: ‘Er zijn absoluut kasten die bestand zijn tegen onderdompeling. Maar kort door de bocht: deze zijn duur, hebben niet altijd de gewenste afmeting en zijn bovendien ook niet de heilige graal. Bij een ondergedompelde kast is de kans bijvoorbeeld groter dat de temperatuur onder het dauwpunt zakt, waardoor condens in de kast kan ontstaan.’

Opstelling

Hoe moet het dan wel? Er is een aantal ontwerpregels dat ondersteunt bij het realiseren van een kast om voldoende bescherming te bieden bij overmatig vocht. Dit begint met een goed overleg met de klant om vast te stellen waar de kast precies komt te staan, hoe de omgeving eruitziet en wat er in deze omgeving kan worden verwacht. Vervolgens is het zaak om te kiezen voor een locatie waar de kast níet onder water kan ko­men te staan of waar de kans in elk geval minimaal is. Hidde Krielen van Mous Waterbeheer illustreert: ‘Wij houden ons dagelijks bezig met oplossingen voor integraal waterbeheer. Hierbij werken we onder meer samen met waterschappen en gemeenten die voor hun gemalen een groot aantal besturingskasten ‘in het veld’ hebben staan. We hebben hier veel ervaring mee en adviseren goed na te denken over de positie van de kast en deze bijvoorbeeld verhoogd op te stellen. We richten ons daarnaast op het voorkomen van vandalisme of beschadiging door voertuigen door bijvoorbeeld het plaatsen van een barrière zoals een hek.’ Ten aanzien van de plaatsing moet de kast in alle gevallen wél goed bereikbaar zijn voor onderhoud. Ook belangrijk is het om rekening te houden met de ondergrond. Kasten die bijvoorbeeld half worden’ inge­bouwd’ in wanden van taluds of tunnels, staan letterlijk 24/7 met hun voeten en rug in het vocht. Problemen als gevolg van optrekkend vocht zijn te voorkomen door bijvoorbeeld een betonnen ondergrond of andere vorm van bescherming toe te passen. Zeker wanneer het om veengrond gaat is dit aan te raden; kasten die ‘bloot’ in de veengrond worden geplaatst, corroderen al snel en zijn dan beter van een ander materiaal te maken.

'Doe het in één keer goed, dat is voor alles en iedereen beter'

Materiaalgebruik

Als de juiste locatie is gekozen, is een tweede bescher­mingsfactor voor de apparatuur in de kast te vinden in het materiaalgebruik. De sterkte van het kastmateriaal is daarbij van belang evenals de afdichtingen – en zeker waar het de toevoer van kabels betreft – en de corrosiewerendheid. Gerritzen: ‘Ook hier geldt dat ge­zond verstand helpt om de juiste keuze te maken. Als je bijvoorbeeld een aanvraag krijgt voor een kast die in een geklimatiseerde ruimte wordt toegepast, maar waar wordt gevraagd om een maximale IP-klasse en een maximale corrosiebestendigheid, dan moet je je serieus afvragen of deze eisen niet erg over de top zijn en dus de oplossing onnodig duur maken.’

Het complete plaatje

Tot slot is het belangrijk altijd het complete plaatje te blijven zien. Een kast maximaal beschermen te­gen wateroverlast door hem hoog te plaatsen, te kiezen voor een hoge IP-klasse en kwa­litatief hoogwaardig materiaal, gaat nog altijd nat wanneer de interne temperatuur te hoog oploopt. Bijvoorbeeld doordat hij aan de zuidkant in de luwte voor een donkere muur wordt geplaatst en zelf zwart is uitgevoerd. Wat dat betreft is temperatuur in de kast in relatie tot de klimaatverandering wellicht nog wel belangrijker dan de kans op waterschade. Gerritzen:‘We zitten vooralsnog binnen de grenzen wat de temperaturen in Nederland betreft. Maar we hebben wel meer warme dagen en dat betekent serieuze problemen wanneer een kast onvoldoende koeling krijgt. Tot slot wellicht een open deur, maar in de huidige tijd speelt ook bij E-kasten cybersecurity een rol. En dat begint logischerwijs met een goed fysiek slot op de kast waardoor onbevoegden deze niet kunnen openen en vrijelijk bij de componenten kunnen. Uiteraard heeft alles een prijs en helaas zien we nog steeds dat de initiële investering de keuze be­paalt. Zeker wanneer een andere partij uiteindelijk het onderhoud moet uitvoeren. Díe wordt dan opgezadeld met de problemen die doorberekend worden naar de eindklant. Doe het in één keer goed, dat is voor alles en iedereen beter.’ <

Tekst: Marjolein de Wit - Blok
Illustratie: Maarten de Vries