De ASKI Energy controller van ABB helpt in een gebouw of bedrijf het totale energiegebruik te optimaliseren.

Energiehuishouding

System integrator Hedser Heinsius van Heinsius Electrotechniek kiest al vele jaren heel bewust voor KNX als het gaat om het automatiseren van woningen en gebouwen. Recent mocht hij bij een fabrikant van kunststof producten de automatisering onder handen nemen, met als doel om de energiehuishouding van het bedrijf vergaand te optimaliseren.
‘De wens van deze klant, die graag anoniem wil blijven, draaide vooral om het binnen de perken houden van het benodigde vermogen. Ook wilde hij de mogelijkheden voor uitbreiding in de toekomst in kaart brengen. En dat zien we steeds vaker. Bedrijven hebben een bepaalde aansluiting of een vastgesteld gecontracteerd vermogen en mogen, willen of kunnen die niet overschrijden. Vaak is netcongestie een belangrijke reden, maar soms is de reden ook gewoon dat ze de extra kosten voor de overschrijdingen niet willen maken’, vertelt Heinsius.
‘Om te zorgen dat je binnen die grenzen kunt blijven, moet je eerst inzicht creëren. Dat wil zeggen dat je moet gaan bemeteren. Met KNX, een infrastructuur die al in de fabriek aanwezig was, kunnen we heel nauwkeurig allerlei verschillende delen in een gebouw, fabriek of ander soort object van ondermeters voorzien. Zo hebben we niet alleen gebouwdelen, maar ook bepaalde machines of apparatuur van energiemeters voorzien waarvan we de data via KNX kunnen uitlezen en monitoren.’

Cruciale vragen

Als je eenmaal weet hoeveel energie een bepaald gebouwdeel, specifieke machine of installatie gebruikt, kun je een strategie gaan bepalen. Volgens Heinsius moet je daarvoor met een klant bespreken hoe noodzakelijk de energievoorziening voor een bepaald onderdeel is. ‘Kun je bepaalde installaties tijdelijk op minder vermogen laten draaien of voor een bepaalde periode uitzetten? Heeft elke installatie altijd elektriciteit nodig, of kun je het gebruik in tijd verplaatsen? Kun je verlichting bijvoorbeeld halveren als er voldoende daglicht is? Mogen we de laadpalen tijdelijk beperken als een piek dreigt? Het zijn dit soort vragen die we met een klant langslopen.’

‘Veel gebouwen en bedrijven waar installaties onnodig aan blijven staan’

‘Zodra we al die antwoorden hebben, kijken we waar en hoe we bepaalde installaties of gebouwonderdelen kunnen aansturen. In het geval van de kunststoffabriek was de spuitstraat met de spuitrobots de grote energievrager. Maar het is ook meteen een van de belangrijke kernactiviteiten. Toch bleek het mogelijk om de spuitrobots zodanig aan te sturen dat we hun capaciteit op bepaalde momenten iets kunnen terugschroeven, waardoor ook hun energiegebruik afneemt. Met de fabrikant hebben we een afspraak kunnen maken tot hoever we, in geval van piekverbruik, kunnen terugtoeren. Want als je deze robots te ver terugtoert, loopt het productieproces vast en dat mag natuurlijk onder geen beding gebeuren.’

Greenspace vormt leegstaande gebouwen om tot stadsboerderijen.

Regelaar

Om dit terugtoeren te kunnen regelen, rustte Heinsius Electrotechniek de communicatie met de plc’s van de spuitrobots uit met een KNX-besturing, die op deze wijze via de KNX-infrastructuur hun informatie, maar ook hun stuursignalen uitwisselen. ‘Heel veel installaties en machines kun je in principe aan een KNX-besturing koppelen. Maar dat is niet altijd noodzakelijk. Dit is ook een beetje afhankelijk van de regelaar die we kiezen om het geheel aan te sturen. In deze fabriek kozen wij voor de relatief nieuwe ASKI Energy controller van ABB.’
Deze regelaar helpt in een gebouw of bedrijf het totale energiegebruik te optimaliseren, piekbelastingen tot 40 procent te verminderen en duurzame groei te realiseren. Met intelligente sturing, realtime energiedata en integratie van zonne-energie, batterijopslag en e-mobiliteit is ASKI dé oplossing voor efficiënt en toekomstbestendig energiebeheer, vermeldt ABB over dit product.
‘Wij zijn in Nederland een van de eerste gebruikers’, zegt Heinsius, ‘en onze ervaring is goed. Niet alleen omdat de ASKI het KNX-protocol zonder barrières verwerkt, maar bijvoorbeeld ook net zo makkelijk Modbus of TCP-communicatie verwerkt. Dus voor de zonnepanelen en de laadpalen bij deze kunststoffabriek hoeven we dan weer geen gateways naar KNX te installeren, maar kunnen we direct de TCP-communicatie op ASKI aansluiten. En dat geldt ook voor Modbus, wanneer er systemen zijn die native Modbus praten. Het grote voordeel van ASKI is verder dat het een volledig uitgedacht en volwassen product is.’
‘Er zijn inmiddels veel energiecontrollers en regelsystemen op de markt. We hebben er al verschillende geprobeerd. Maar dan loop je toch vaak nog tegen het feit aan dat net die ene sturing of functie niet werkt. Of dat er regelmatige updates nodig zijn omdat het product nog in ontwikkeling is. En een fabrikant, zoals onze klant, zit niet te wachten om elke maand zijn productie even stil te leggen omdat we updates moeten uitvoeren.’

Onnodig energiegebruik

Omdat Heinsius Electrotechniek in deze fabriek met een KNX-infrastructuur aan de gang ging, was het, relatief gezien, een kleine moeite om meer installaties aanstuurbaar te maken.
‘Wij komen nog veel gebouwen en bedrijven tegen waar installaties onnodig aan blijven staan en dus energie vragen op momenten dat het niet nodig is. In deze fabriek hebben we bijvoorbeeld een veegpuls ingesteld op de verlichting. Als de laatste persoon de deur op slot doet, gaat ook alle verlichting uit. Dit is duurzaam als het om energiegebruik gaat, maar ook duurzaam omdat je de levensduur van lampen en installaties verlengt. Dit is een vorm van duurzaamheid die we vaak vergeten. Maar hierdoor kun je de levensduur van installaties vaak met 10 tot 20 procent oprekken.’
‘Dit geldt voor verlichting, maar bijvoorbeeld ook voor compressoren. In deze fabriek worden de compressoren voor perslucht pas vrijgegeven als mensen de fabriekshal binnenkomen. Is er niemand aanwezig, dan schakelen de compressoren vanzelf uit. Een andere installatie die wij slim maakten, zijn de laders van de heftrucks. Tot op heden was de praktijk dat de heftrucks op vrijdagmiddag aan de lader werden gehangen, zodat ze maandag weer vol zitten. Maar die heftrucks worden dan vrijdagavond en ’s nachts geladen. Terwijl zaterdag overdag de zonnepanelen op het dak stroom opwekken. Wij hebben dit nu zodanig ingeregeld dat de laders pas zaterdag, als het buiten licht wordt, stroom gaan vragen en zo de eigen pv-stroom gebruiken om de accu’s te laden. Die totale besturing en monitoring wordt allemaal door de ASKI Energy controller geregeld.’

Tekst: Rob van Mil
otografie: Heinsius, ABB, Greenspace

Lees meer artikelen in het dossier Klimaat- en duurzame techniek