EW02 Cover 600
Juni 2022

Spelenderwijs leren installeren met Game Based Learning

Stimuleren door veelvuldige maar afwisselende herhaling

14 01

Willen we jonge mensen enthousiast maken voor techniek, dan moeten we ook technieken gebruiken die deze nieuwe generatie opwindend vindt. De installatiewereld experimenteert daarom met Game Based Learning (GBL). Bij die leermethode gaat het om het triggeren van herhaling, zoals game-ontwikkelaars dat ook doen in spellen.

Wanneer je een les of level binnen een omgeving speelt en daarna nog een keer doet, denk je te weten waar je op moet klikken, maar dan verschijnt de volgorde in het level ineens anders. De willekeur die je terugziet in Game Based Learning triggert deelnemers om vaker terug te komen.’ Dat zegt Ruud Dullens, eigenaar van BlueTea en inmiddels vijftien jaar actief in de wereld van simulatie. ‘Hoe vaker de mensen spelen, des te beter de kennis blijft hangen’, weet Dullens, wiens bedrijf is ontstaan rondom het virtueel trainen van luchtvaartmonteurs. ‘Ik heb zelf een technische achtergrond. Binnen BlueTea ontwikkelen wij al langer simulaties en GBL-oplossingen; dit noemen wij immersive oplossingen. Oplossingen waarin je ook echt ondergedompeld wordt in de beleving. GBL is één variant, die wij best vaak toepassen. Het blijkt een methode waarmee we technologie heel snel in simulaties en games tot uitdrukking kunnen laten komen.’

Trigger naar boven halen

Binnen het bedrijf zorgt Dullens ervoor dat de koppeling tot stand komt tussen de behoefte van de opdrachtgever en wat de ontwikkelaars van BlueTea moeten bouwen. ‘Bij GBL gaat het in de eerste plaats om hoe mensen leren. Hoe trigger je mensen om iets vaker te doen? Om mensen te activeren is er één principe dat voor heel veel mensen werkt: competitie! Dat kunnen we op verschillende manieren inzetten; zelfs op een manier waarbij je de strijd aangaat met jezelf. Dit volgt uit het principe van de mens om altijd maar beter te willen worden. Niemand staat ’s morgens op met de gedachte om het vanaf vandaag eens een stuk slechter te doen dan gisteren’, zegt Dullens. ‘Competitie zit in iedereen verankerd. Er zijn genoeg dagelijkse bezigheden waarbij het gevoel van competitie terugkomt.’

14 02Met Game Based Learning maak je als vakman een virtuele reis door een huis om een bepaald installatie­proces onder de knie te krijgen.

Fysiek of virtueel

GBL wordt nog weinig toegepast voor kennisoverdracht. Volgens Dullens is in de markt van training, simulatie en vele van dit soort virtuele oplossingen, de technologie nog te vaak het uitgangspunt. ‘Wat wij proberen te doen, is heel nadrukkelijk te kijken naar wat geeft die kennis jou nu. Wat ontbreekt er op dit moment? Wat moet je oplossen? Waar mis je nog kennis? En waarom kun je die niet op een traditionele manier verwerven?’ Leren in de fysieke praktijk is natuurlijk altijd het meest effectief, geeft Dullens toe. ‘Dat leren in een virtuele omgeving toch heel interessant is, heeft met kosten te maken. GBL is vooral interessant voor onderwerpen die relevant zijn voor een grote groep deelnemers. Denk aan het ‘intrainen’ van dialogen en gedrag of om te checken of deelnemers ‘hints’ vanuit hun omgeving opmerken. Een voorbeeld is het plaatsen van een thermostaat op de verkeerde plaats of een veel te dunne leiding; zien de installateurs dat dit fout is? Daarnaast scheelt het werken via de verschillende schermen veel geloop. Terwijl je toch het effect van het inregelen in een gebouw visueel meemaakt. Het creëren van virtuele leermiddelen is dus vooral een afweging tussen kosten en meerwaarde’, aldus Dullens.

‘Competitie zit in iedereen verankerd’

Psychologie

Bij GBL komen allerlei technieken kijken die in elkaar overvloeien. Instructional designers zijn vooral bezig met de kennis die zij naar een virtuele wereld omzetten. Door die omgeving kun je dan rondlopen, net als in een fysieke werkplaats of woning. Als het om een woning gaat met een verwarmingsinstallatie, creëren we een proces waarbij iemand door die virtuele omgeving loopt om daarin iets te leren. De specialisten die dit produceren, noemen we instructional game designers. Hiervoor selecteren we mensen die een psychologisch educatieve achtergrond hebben, omdat zij weten hoe je kennis overdraagt. GBL wordt al in vele sectoren toegepast. In de zorgsector zie je dat deze leermethode ook wordt toegepast bij bijvoorbeeld fobieën. Iemand die ergens angst voor heeft, kunnen we heel handig in zo’n virtuele wereld trainen.’

14 03Ruud Dullens: 'Met Game Based Learning worden leerlingen ondergedompeld in een beleving'

GBL-scenario waterzijdig inregelen

Twee jaar geleden sprak Jan Cromwijk, projectcoördinator bij ISSO in opdracht van Wij Techniek met een aantal mensen die verstand hebben van waterzijdig inregelen. ‘Als onderwijskundige heb ik geen verstand van waterzijdig inregelen, maar wel van effectief organiseren van kennisoverdracht. Op basis van de interviews heeft ISSO een lijst met handelingen gemaakt. Deze handelingen hebben we opgedeeld in kleine stapjes. Om voor dit onderwerp GBL te kunnen gebruiken, keken we welke taken we via GBL achter elkaar kunnen zetten. Zodat we een reis door het huis kunnen maken waarbij we de vakman meenemen door het hele proces van waterzijdig inregelen. Op basis daarvan kon Blue Tea snel en effectief een script voor GBL waterzijdig inregelen opstellen.’

Verschil e-learning en GBL

Cromwijk ziet dat het behoorlijk wat moeite kost om tot een goede GBL te komen. ‘Aan de voorkant gaat veel moeite zitten om het met elkaar goed af te stemmen en het script te ‘programmeren’. Op het moment dat je daarmee een hele grote groep bereikt, is al die moeite vooraf helemaal geen probleem. Dan heb je iets goeds en hoef je niet keer op keer een klas hetzelfde trucje te leren. In die zin heeft GBL dezelfde voordelen als e-learning.’ Cromwijk ziet als groot verschil met e-learning dat je met GBL de handeling daadwerkelijk uitvoert in een gesimuleerde omgeving. ‘Je krijgt een realistisch beeld bij een klantgesprek. We hebben sterk de neiging om technisch te trainen. Het grote voordeel van GBL is dat je niet alleen technisch kunt trainen, maar dat je ook verschillende contexten kunt meegeven en kunt inspelen op gedrag. Met e-learning kun je de theoretische basis leggen voor waterzijdig inregelen, maar met GBL kun je de praktijk daadwerkelijk trainen. Overigens kunnen e-learning, GBL en simulatietechnieken prima naast elkaar bestaan, omdat ze een andere fase van de kennisoverdracht bedienen.’

Een verrijking voor de toekomstige leervormen

GBL is extra onderwijsvorm

‘We maken als sector inmiddels grote stappen’, vindt Cromwijk. ‘Om deze technieken vanuit meerdere partijen te ontwikkelen, werken we nu samen met Wij Techniek, kennisinstituut ISSO en Breman, dat als installatiebedrijf een eigen opleidingsschool heeft. Wat we zien is dat we elkaar steeds beter weten te vinden en met elkaar zorgen dat we de vakman actueel kunnen scholen. Met elkaar kunnen we een rijke leeromgeving creëren. Daarin gaan we met verschillende leervormen en leerstijlen aan de slag.’ Cromwijk vindt GBL een verrijking voor de toekomstige leervormen. We leren steeds beter om met een mix van middelen de vakmensen beter te scholen. ‘In het leerlandschap hebben we nu een extra onderwijsvorm om mee aan de slag te gaan. Door het inbrengen van spel en competitie blijft de lesstof beter hangen. Ook kunnen we de mensen goed voorbereiden op hun werk en de interactie met elkaar en de klant. Dit hoeft natuurlijk niet per se met GBL te gebeuren, maar er is een groeiende groep mensen die dit gaaf vindt.’

Proof of concept bij Breman

Eind maart is er binnen de Academy van Breman door Wij Techniek een pilot uitgerold voor de leermethode met GBL over waterzijdig inregelen. Breman is zich inmiddels al een tijd aan het oriënteren op leren in een virtuele omgeving. ‘In onze praktijktrainingen kunnen we nooit de echte situatie bij een bewoner thuis simuleren. Dat maakt GBL een mooi verlengstuk om dichter bij de realiteit te staan’, vertelt Jeroen van de Vorst, Learning & Development specialist bij Breman. Vanuit opleidingsperspectief bekijkt hij welke toegevoegde waarde GBL heeft binnen leren en ontwikkelen. Hij is ook een van de eersten die een kijkje nam in de nieuw ontwikkelde GBL-omgeving.
‘Het is een fantastisch mooie pilot om de waarde van deze leermethode te ontdekken. We zien dat zo’n virtuele omgeving het geleerde in een training goed in een context van een echte werkomgeving kan zetten. Aandacht voor bijvoorbeeld klantvragen en -reacties kunnen in de virtuele training worden meegenomen. Deze techniek heeft toegevoegde waarde. Tegelijk is het ook een ontdekkingsreis die we met z’n allen nog moeten maken. Binnen de installatietechniek is online leren nog redelijk nieuw. Veel van onze monteurs zijn nog niet of nauwelijks met e-learning in aanraking gekomen. Online leren is een eerste stap, maar wel een behoorlijk grote. Laat staan als ze daarna ook de stap naar een virtuele omgeving moeten maken. En van daaruit hun vak moeten leren. Dus voordat wij het breed zullen uitrollen, is een nader onderzoek nog wel de moeite waard. In de eerste fase voegen we GBL toe in onze bestaande praktijktraining ‘waterzijdig inregelen’. Hoe makkelijk gaat bijvoorbeeld het navigeren? Slaat zo’n virtuele omgeving aan of vindt men het kinderachtig? Deze onderzoeksfase gaan we nu in.’

Tekst: Marco Pijpers
Fotografie: Loraine Bodewes en Blue Tea