Volgens de brede coalitie van organisaties uit het bedrijfsleven, de energiesector en industrie* vragen regionale netbeheerders inmiddels een aanbetaling van 20 procent van de aansluitkosten om een plek op de wachtlijst te krijgen. TenneT heeft aangekondigd 10 procent te gaan vragen. Afhankelijk van de benodigde capaciteit en aansluiting kunnen deze bedragen oplopen van enkele tonnen tot miljoenen euro’s. ‘Het is begrijpelijk dat netbeheerders willen voorkomen dat partijen capaciteit aanvragen voor projecten die uiteindelijk nooit worden gerealiseerd”, zegt Nold Jaeger, directeur beleid van Holland Solar, 'maar met de huidige praktijk dreigt niet de meest serieuze, maar de meest kapitaalkrachtige partij toegang tot het elektriciteitsnet te krijgen.’

‘Toets plannen, niet de portemonnee’

Volgens de brandbrief wachten momenteel ruim 14.000 bedrijven op transportcapaciteit en lopen ook bijna 9.000 opwekkers tegen lange wachtlijsten aan. Maar vooral kleinere bedrijven, energiecoöperaties en innovatieve ontwikkelaars kunnen de aanbetaling steeds vaker niet financieren en besluiten helemaal geen aanvraag te doen, zeggen de schrijvers van de brandbrief. Jaeger pleit voor een toets op de  haalbaarheid van een project. ‘Ook om te voorkomen dat een vertekend beeld ontstaat van de werkelijke behoefte aan transportcapaciteit.'

Volwassenheidstoets

De coalitie wil dat de ACM samen met de sectoren, netbeheerders en het ministerie van Economische Zaken en Klimaat naar alternatieven kijkt. Een belangrijk voorstel is een volwassenheidstoets, waarbij niet de financiële slagkracht maar de daadwerkelijke realiseerbaarheid van een project bepaalt of een aanvraag serieus is. Daarnaast wordt gepleit voor gefaseerde aanbetalingen, duidelijke grenzen aan hoe ver vooraf substantiële bedragen mogen worden gevraagd en meer transparantie over wachttijden, aansluitkosten en de positie op de wachtlijst.

De organisaties roepen de ACM op om snel met de betrokken partijen in gesprek te gaan. ‘De schaarste op het elektriciteitsnet is al een enorme rem op verduurzaming en economische ontwikkeling’, constateert Jaeger. ‘We moeten voorkomen dat de financiële toegangsdrempel vooruitgang verder belemmert.’