Oktober 2026
Met slimme warmtepomp verkoop je meer dan alleen warmte
Van warmtepompinstallateur naar energieadviseur
Een warmtepomp produceert niet alleen maar zo efficiënt mogelijk warmte of koeling, hij kan ook
reageren op elektriciteitsprijzen, beschikbare zonnestroom en de belasting van de elektrische installatie. Volgens Nibe wordt software daarmee minstens zo belangrijk als de hardware. Voor installateurs ontstaan tegelijkertijd nieuwe mogelijkheden. ‘Zorgen dat de warmtepomp bij jouw klant werkt op momenten dat de stroom 20 cent goedkoper is, zet meer zoden aan de dijk dan vol inzetten op een procentje verbetering van de COP’, legt product manager Alex Bout uit.
De ontwikkeling van warmtepompen draaide jarenlang vooral om de hardware. Een hogere COP, betere prestaties bij lage buitentemperaturen, een groter modulatiebereik en een lager geluidsniveau konden een nieuwe generatie onderscheiden van zijn voorganger. Maar hoeveel winst valt daar nog te behalen? ‘Niet zo heel veel’, zegt Alex Bout. Volgens de product manager van de Zweedse warmtepompfabrikant maak je tegenwoordig het verschil met de software. ‘Aan de hardware kun je natuurlijk altijd nog wel nog dingen verbeteren, maar er zijn nu eenmaal natuurkundige grenzen. Als je door slim te sturen, gebruik kunt maken van elektriciteit die op een bepaald moment bijvoorbeeld 20 cent goedkoper is, kun je daarmee veel meer verschil maken dan met nog een procentje verbetering van de COP.’
Dynamische prijzen
De warmtepomp is niet meer alleen een (efficiënte) producent van warmte en warmtapwater, maar wordt een regelbare component binnen het energiesysteem van een woning. Een voorbeeld daarvan is Smart Price Adaptation. Nibe gebruikt deze functionaliteit in Zweden volgens Bout al twaalf jaar. Dat heeft alles te maken met de Zweedse energiemarkt, waar dynamische elektriciteitstarieven veel eerder gemeengoed werden dan in Nederland. Toen dynamische energiecontracten hier enkele jaren geleden begonnen op te komen, hoefde de fabrikant daarom geen compleet nieuwe technologie te ontwikkelen. De functionaliteit bestond al en kon ook voor Nederland worden geactiveerd. Opvallend daarbij is volgens Bout dat dit niet uitsluitend gold voor nieuwe toestellen. Ook bezitters van oudere Nibe-warmtepompen kunnen de functie via een software-update beschikbaar krijgen. Daar zit volgens hem een belangrijk voordeel van een warmtepomp met software die je later kunt uitbreiden. Niemand weet precies hoe de energiemarkt er over vijf of tien jaar uitziet. Nieuwe tariefstructuren of eisen vanuit de netbeheerder kunnen aanleiding zijn om nieuwe, gratis functies toe te voegen.
Met de Smart Price Adaptation-functionaliteit haalt het toestel 24 uur van tevoren de dynamische prijstarieven op en gebruikt die informatie om de momenten dat de warmtepomp energie gebruikt te verschuiven naar goedkope tijdvakken. De gebruiker kan volgens Bout daarbij overigens zelf bepalen hoeveel invloed de elektriciteitsprijs op het comfort mag hebben. ‘Afhankelijk van de buitentemperatuur, isolatiegraad van de woning en het type cv-systeem kun je kiezen of je voor maximale energiebesparing gaat of voor iets minder energiebesparing omdat je de ruimtetemperatuur bijvoorbeeld maximaal een graad wilt laten zakken.
Met de Smart Price Adaptation functionaliteit kun je de momenten dat de warmtepomp energie gebruikt, verschuiven naar goedkope tijdvakken.
Warmtepomp cijfert zich weg
Smart Energy Management gaat echter niet alleen over energieprijzen. Een tweede manier om je warmtepomp slim te sturen is met load balancing. Nibe gebruikt hiervoor stroomsensoren op de elektrische aansluiting van de woning. De warmtepomp weet daardoor hoeveel stroom de woning op ieder moment afneemt. Dreigt de maximale capaciteit van bijvoorbeeld een 1 x 35 A-aansluiting te worden overschreden doordat verschillende apparaten tegelijkertijd worden gebruikt, dan kan de warmtepomp zichzelf vrijwel direct terugregelen of tijdelijk uitschakelen. Bout geeft een huiselijk voorbeeld. ‘Wanneer ’s avonds elektrisch wordt gekookt en je zet ook de oven nog aan, vliegt de hoofdzekering er niet direct uit, omdat de warmtepomp zich tijdelijk ‘wegcijfert’ voor andere elektriciteitsvragers in huis. En dat merkt jouw klant amper. De thermische massa van de vloer zorgt ervoor dat een warmtepomp die een half uurtje op een laag vermogen draait, voor bewoners meestal niet tot een merkbare temperatuursdaling leidt.’
Voor installateurs wordt deze mogelijkheid interessanter, omdat woningbouwprojecten steeds vaker vertraging oplopen doordat de netaansluiting niet zwaar genoeg is. Slim sturen maakt het dan mogelijk om meer woningen binnen de beschikbare aansluitcapaciteit te elektrificeren.
Nibe heeft tal van slimme functies toegevoegd in warmte-pomp-software
Zonnestroom opslaan als warmte
Een derde voorbeeld van een slimme functie is het gebruiken van stroom van je zonnepanelen. De eenvoudigste vorm vereist volgens Bout niet eens communicatie. ‘Een installateur kan de warmtepomp bijvoorbeeld zo programmeren dat het warmtapwater voornamelijk tussen 11.00 en 17.00 uur extra wordt opgewarmd. Dat heeft twee potentiële voordelen: de buitentemperatuur en daarmee de COP van een lucht-waterwarmtepomp is overdag doorgaans hoger, en bij woningen met zonnepanelen is juist dan vaak eigen elektriciteit beschikbaar.’
Een stap verder is directe communicatie met een omvormer. Nibe kan daarvoor onder andere gebruikmaken van communicatieprotocollen als Modbus. Wanneer het pv-systeem daadwerkelijk een overschot produceert en een eventuele batterij ook al vol zit, kan de warmtepomp bijvoorbeeld de temperatuur van de boiler verhogen. ‘Dat wordt zeker interessant vanaf 1 januari als de salderingsregeling vervalt. In plaats van elektriciteit aan het net terug te leveren, kun je dan beter een deel van die energie opslaan als warmte’, legt Bout uit.
Via de myUplink Pro van Nibe kunnen installateurs de aangesloten installaties monitoren en parameters als flow en temperatuurverschillen volgen.
Geen HEMS
De vraag is vervolgens waar Smart Energy Management ophoudt en een Home Energy Management System (HEMS) begint. In de loop van de jaren heeft Nibe tal van slimme functies toegevoegd in de warmtepompsoftware. Ook zijn verschillende communicatietechnieken toegevoegd, zoals wifi of EEBUS, om hiervoor de nodige communicatie met externe apparaten mogelijk te maken. ‘Tegenwoordig wordt zelfs AI toegepast om rekening te houden met de weersvoorspelling en zoninstraling om de ruimtetemperatuur strak te kunnen regelen’, zegt Bout. ‘Dat is geen HEMS, maar wij staan zeker open voor communicatie met externe aansturingen, zoals fysieke HEMS-controllers of digitaal, bijvoorbeeld de Home Assistant-app. Dit geeft optimale mogelijkheden voor de consument. Denk ook aan de aankomende norm voor slimme warmtepompen, waar toch ook externe communicatie voor nodig is.
Het ideale is dat de techniek de optimalisatie helemaal overneemt
Van beheer op afstand naar nieuwe service
Voor installateurs biedt digitalisering vooral kansen voor beheer en service op afstand. Via myUplink Pro kunnen zij aangesloten installaties monitoren en parameters als flow en temperatuurverschillen volgen. Afwijkingen kunnen bijvoorbeeld wijzen op een vervuild filter. Bij een storing kan de installateur eerst op afstand een diagnose stellen en soms het probleem verhelpen door een instelling aan te passen. Is er daadwerkelijk iets defect, dan weet de monteur vooraf om welk toestel het gaat en welk onderdeel waarschijnlijk nodig is. Dat kan een extra rit voorkomen. Bout noemt een installateur die circa 1.200 Nibe warmtepompen op afstand beheert en daarmee naar eigen zeggen 30 procent tijd bespaart. Tegelijk ontstaan mogelijkheden voor nieuwe serviceconcepten. Periodieke monitoring en optimalisatie kunnen onderdeel worden van een servicecontract, waardoor onderhoud minder afhankelijk wordt van vaste fysieke bezoeken. De installateur verschuift daarmee van storingsmonteur naar beheerder die prestaties volgt, afwijkingen signaleert en installaties gedurende hun levensduur optimaliseert.
Comfort blijft hoogste prioriteit
Bij al dat sturen dreigt één factor gemakkelijk uit beeld te raken: het comfort van de bewoner. Maar slimme software is volgens Bout ook hiervoor de reddingsboei. ‘Met de integratie van slimme functies én temperatuurregeling aangestuurd door AI, heeft het woon- en tapwatercomfort nog steeds de hoogste prioriteit. Met een slimme regeling kan de warmtepomp anticiperen op de verwachte buitentemperatuur, zoninstraling en dynamische prijzen tegelijk. Wanneer iemand de oven aanzet is niet te voorspellen, maar wel óf en wanneer de zon ’s ochtends door een grote glazen pui naar binnen zal schijnen. Als dat het geval is, hoeft de warmtepomp de woning niet al om 6 uur ’s ochtends te gaan opwarmen’, geeft hij opnieuw een simpel huiselijk voorbeeld. En ook bij warmtapwater kan de software leren van het gedrag van bewoners. Door tappatronen te herkennen kan het systeem anticiperen op momenten waarop veel warm water nodig is en op andere momenten de temperatuur laten zakken. Slim energiegebruik betekent daarmee niet noodzakelijk dat de bewoner voortdurend zelf naar energieprijzen moet kijken. Het ideale is juist dat de techniek de optimalisatie helemaal overneemt.
5 kansen voor de installateur
1. Load Balancing
Met Load Balancing kan de warmtepomp zijn vermogen aanpassen aan het actuele elektriciteitsgebruik. Dat kan projecten mogelijk maken waar een zwaardere netaansluiting niet of pas later beschikbaar is.
2. Sturen op stroomoverschot
Door warmtapwater op slimme momenten te produceren, kan de boiler als thermische buffer worden ingezet. Met communicatie met (hybride) pv- en HEMS-systemen kan nog nauwkeuriger op overschotten worden gestuurd.
3. Monitoring
Via myUplink Pro kan de installateur prestaties en parameters op afstand volgen en afwijkingen eerder signaleren.
4. Service
Storingen of afwijkingen kunnen eerst op afstand worden onderzocht. Soms is een andere instelling voldoende; bij een eventueel defect weet de monteur vooraf welk type toestel het is en welk onderdeel hij nodig heeft voor reparatie.
5. Van productverkoper naar energieadviseur
Dynamische tarieven, zonnepanelen, batterijen, laadpalen en beperkte netcapaciteit maken het energiesysteem complexer. De installateur die deze onderdelen kan verbinden, kan naast de warmtepompinstallatie ook optimalisatie en beheer verkopen.