Hoogendoorn toont vakkennis in eigen bedrijf

Sanitair-Installatie Hoogendoorn is gespecialiseerd in oplossingen voor de watertransitie in nieuwbouw projecten, met een focus op utiliteitsbouw, bedrijfsgebouwen en high-rise woningbouw. Hun nieuwe be drijfspand in Woerden fungeert als showroom en als testlab: alles wat zij adviseren en realiseren bij klanten, is hier toegepast. Het gebouw laat zien hoe moderne watertechnieken integraal kunnen worden ingezet in een utiliteitsomgeving. Nicole Bauritius ging namens E&W op bezoek bij Hoogendoorn.

Het pand in Woerden, op een zichtlocatie langs de A12, rijst nu nog vorstelijk op tussen twee lege bouwkavels. De entree is een prachtige open en lichte ruimte, met speciaal voor Hoogendoorn gemaakte lampen in de vorm van grote druppels. Verder opvallend zijn de decoratieve elementen van koperen waterleidingbuizen.

‘Je kunt alles meten in dit gebouw en laten zien hoe het écht werkt in de praktijk’

Drinkwater en huishoudwater

Marco Lek ontvangt mij in gepaste kleding; een overhemd met druppelmotief. Het is duidelijk - bij Hoogendoorn draait alles om water. Of zoals Lek het bondig verwoordt: ‘Dit hele pand zit vol met watergekkies’. Lek is projectleider. Hij heeft onder andere het sanitaire deel van de bouw van het nieuwe pand begeleid. Hoogendoorn heeft dit uiteraard zelf uitgevoerd: ‘Wat wij doen is water naar boven en naar beneden brengen, aanvoer en afvoer, dat is ons werk als trotse loodgieters. Maar met onze kennis kun je nog zoveel meer. Dat hebben we in dit pand allemaal toegepast, met vijf verschillende waterleidingen en twee verschillende rioleringen, en dat allemaal toekomstgericht.’ Eveneens aangeschoven is Projectmanager Duurzaamheid Savan de Jager. ‘Je kunt op twee manieren drinkwater besparen’, licht zij toe. ‘Ten eerste door de toestellen die je hebt zo min mogelijk water te laten gebruiken en ten tweede door een deel van het water dat je verbruikt te vervangen door regenwater. We vangen daarom al het hemelwater op in grote opslagtanks onder de grond op het eigen terrein. Van daaruit gebruiken we het in het pand, als huishoudwater.’

Installatie

In het nieuwe pand vind je diverse leidingsystemen: voor huishoudwater, gezuiverd huishoudwater, drinkwater, bluswater en tuinwater. De Jager: ‘De wet en regelgeving in Nederland is op dit moment nog zo, dat we huishoudwater alleen mogen gebruiken om de toiletten en urinoirs door te spoelen. Wij willen hier in de toekomst veel meer mee gaan doen, denk aan handen wassen, douchen en gebruik voor afwasmachines. We hebben daarom de leiding voor ‘gezuiverd huishoudwater’ ook vast aangelegd. Daar stroomt nu nog drinkwater doorheen, maar we werken aan een eigen zuivering. Zodra we daarmee voldoende kwaliteit halen en dat kunnen laten zien aan het waterleidingbedrijf, kunnen we direct om.’ De vraag is of het niet een stuk ingewikkelder wordt, met al die verschillende waterleidingen in het pand. Lek vindt van niet. ‘Of je nou één grote of drie leidingen met een kleinere diameter naast elkaar hebt liggen, maakt niet zoveel uit. We hebben alle leidingbuizen een eigen materiaalsoort met coderingsstickers gegeven en deze zijn daarmee altijd herkenbaar.’ De Jager vult aan: ‘Je hebt wel plek nodig voor de opslagtanks, maar als er geen eigen terrein is, heb je in grotere gebouwen eigenlijk altijd wel technische ruimtes waar dat kan. Het is ook qua budget uiteindelijk maar een klein deel op de W-begroting.’

Elke druppel telt

Bij Hoogendoorn wordt op alle tappunten gemeten; op iedere kraan en ieder toilet. Lek laat wat grafieken zien: ‘We zien elke druppel verdwijnen. Je kan zien welke toiletten gebruikt zijn en hoe vaak er handen gewassen zijn. En zo zie je dus ook dat niet iedereen zijn handen wast…’ Dat zijn de grappige feitjes, maar het krijgt een praktisch nut als je gaat kijken naar welke kranen minder of niet gebruikt zijn. ‘Ongebruikte kranen kun je gericht gaan doorspoelen om legionella te voorkomen. In hotels is het nu vaak voorschrift aan de schoonmakers om alle kranen een paar minuten te laten lopen,’ legt Lek uit. ‘Dat is natuurlijk waterverspilling als die kranen net nog gebruikt zijn; door te meten, weet je bij welke kranen doorspoelen echt nodig is. En zoals wij het nu geïnstalleerd hebben, kunnen we dat op afstand aansturen. Aan de watermeter zie je dan of de aansturing ook echt werkt. Zo is het een waterdicht systeem.’

Normen nameten

Het nut van meten gaat nog een stap verder. De Jager: ‘Leidinginstallaties worden nu ontworpen op theoretische aannames over hoeveel water mensen verbruiken in een bepaald type pand. Wij meten dit nu na in de praktijk, waardoor je die normen ook kunt gaan toetsen. We zijn nu bezig om een dashboard te maken, zodat we met die gegevens ook wat kunnen doen.’ Zoals Lek het beeldend stelt: ‘Als het om waterbesparing en meten gaat, zijn we achterin de bus ingestapt. We schuiven steeds een bankje naar voren en uiteindelijk willen we aan het stuur zitten.’ Om kennis te kunnen delen, is Hoogendoorn vertegenwoordigd in de Stichting WaterPro, een collectief van ondernemers in de watertechniek dat als missie heeft om kennis te delen over waterbeheer op kavelniveau. Daarnaast heeft Hoogendoorn ook zitting in normcommissies, om hier direct over mee te kunnen praten. De Jager: ‘Dit gebouw helpt ons daarbij, omdat je alles kunt meten en kunt laten zien hoe het écht werkt in de praktijk.’

Rondleiding

Ik ben bij een zakelijk bezoek nog nooit zo aangemoedigd om even naar het toilet te gaan. Behalve dat de ruimtes mooi aangekleed zijn, hebben de toiletten ook enkele technische snufjes. Zo is gekozen voor de Geberit TurboFlush-spoeling, die door een draaiende spoelbeweging en slim ventiel in het spoelreservoir veel minder geluid maakt dan een regulier toilet. Ook is er een douchesysteem in het toilet geïnstalleerd. Lek en De Jager wachten mij in de gang op, en nemen mij mee naar de kast achter het toilet. Lek laat zien: ‘We hebben het zo gebouwd, dat je hier in de kast het spoelreservoir kunt zien, met al het technische vernuft dat erin gestopt is en de verschillende leidingen en de afvoer.’Verscholen in het isolatiemateriaal komen hier inderdaad de verschillende leidingen terug, die allemaal zijn gemarkeerd met een bordje. Ingewikkeld ziet het er inderdaad niet uit. We gaan door naar het dakterras. Lek wijst aan: ‘Links hebben we een kraan met huishoudwater. Hier is beneden in het pand al plantenvoeding aan toegevoegd, dus daarmee kunnen we de planten direct bewateren. Rechts hebben we een kraan met drinkwater. In utiliteitsbouw wordt er bedenkelijk gekeken naar het bij elkaar installeren van twee typen kranen, maar wij willen hier laten zien wat er allemaal mogelijk is.’ De regenwaterafvoertrechters en noodspuwers zijn daarom bewust zichtbaar gehouden, zodat deze ook getoond kunnen worden.

Innovaties

De rondleiding gaat verder op de begane grond. Achter de hal waar Hoogendoorn eigen assemblage doet, vinden we een ruimte die als testlab dient: ‘Studenten van de Haagse Hogeschool zijn hier aan het onderzoeken hoe we het huishoudwater inpandig kunnen zuiveren zonder energieslurpende apparaten. Dat doen zij in deze testopstelling met verschillende soorten zand.’ Ze bereiken al goede resultaten, dus Lek heeft goede hoop dit snel op te kunnen pakken. ‘Een volgende stap zou zijn om het grijze afvalwater zelf te zuiveren en opnieuw te gebruiken. Door het water zo lang mogelijk op je kavel te houden, hoef je het ook maar één keer te betalen.’ Het luxe bedrijfspand heeft zelfs een fitnessruimte, waar Lek enthousiast de kast naar de waterinstallatie opentrekt: ‘Hier hebben we met verschillende bestaande en verbouwde Geberit-apparatuur een douchemengsysteem gebouwd, dat automatische spoelt, registreert en alarmeert bij geen gebruik van water of bij temperatuuroverschrijding. Het water in de aanvoerleiding wordt bovendien voorverwarmd met het wegstromende warme douchewater. Dat scheelt behoorlijk in energie, zeker als in de ochtenduren meerdere collega’s na elkaar douchen.’

Nut en noodzaak

De rondleiding met alle technische snufjes is indrukwekkend. Toch roept het de vraag op, hoe belangrijk het nu echt is om in een waterland als Nederland waterbesparing zo ver door te voeren? De Jager wijst naar buiten naar het lege bouwkavel van de buren. ‘Die kunnen nog niet bouwen vanwege netcongestie, maar geloof me, ook drinkwater wordt steeds schaarser. Er is meer verzilting en het weer wordt grilliger, waardoor je meer pieken en dalen krijgt in regenval.’

'Door water zo lang mogelijk op je kavel te houden, hoef je maar een keer te betalen'

Lek vult aan: ‘Schaarste ontstaat ook door verdichting: als je in een bebouwde omgeving een flat toevoegt met honderden woningendan kan die niet zomaar op bestaande leidingen worden aangesloten. Leidingbedrijven voeren de snelheid waarmee ze zuiveren op, maar dat kan ook niet eindeloos. Door water op te slaan en slim te gebruiken, kun je wél iets doen tegen drinkwaterschaarste.’ Daarom wordt het steeds belangrijker om installatietechniek al vroeg aan de ontwerptafel te betrekken, voordat de financiële keuzes vaststaan. ‘Sanitaire installaties moeten steeds meer een eigen discipline worden,’ aldus Lek. ‘Je moet vroeg in het proces kunnen uitleggen waarom het zinvol is om slim over je installaties na te denken.’ Met deze visie, én een gebouw dat alle technieken zichtbaar maakt en al het waterverbruik meetbaar, laat Hoogendoorn zien hoe waterbeheer toekomstbestendig kan worden ingericht. <

Tekst: Nicole Bauritius
Fotografie: Harald Lakerveld en Hoogendoorn